Split: Paleis van Diocletianus (UNESCO)

Het Paleis van Diocletianus in Split, één van de best  bewaard gebleven bezienswaardigheden van Romeinse architectuur in de gehele wereld, valt onder de bescherming van UNESCO sinds 1979. Het keizerspaleis is gebouwd tussen 295 en 305  v.Chr. als een combinatie van luxe villa's en romeinse militaire kampen (castruma), verdeeld in vier delen door twee hoofdstraten. Het zuidelijke deel van het imperium was bedoeld voor de keizer en het noordelijke deel voor het keizerlijk leger, de bedienden en de voorraadkamers. Het is gebouwd van gesteente van het eiland Brac( en decoratieve details zoals the Sphinx, het marmer en de beeldhouwwerken werden overgebracht uit Egypte, Italië en Griekenland.

Met het oog op het feit dat het paleis 6 km verwijderd was van de meest dichtbijzijnde stad Salona (Solin) was het omgeven door 16 stenen muren. Het paleis had vier ingangen, drie vanaf land en één vanaf zee. Het zuidelijke gedeelte dat uitkeek over zee (waar in de tijd van Keizer Diocletianus het zeewater zelfs in het paleis spatte) had minder openingen en deuren dan de oost- en westzijde. De noordingang met dubbele deuren was tevens de hoofdingang naar het paleis. Van de twee hoofdwegen (cardo en decumanus) leidde cardo direct naar de “peristyle“, het open plein tegenover de keizerlijke vertrekken. Aan de linkerkant bevond zich het  “Keizers-Mausoleum“  (tegenwoordig de  “St. Dujam Kathedraal“), aan de rechterkant lagen drie tempels. De hoofdtempel was de Tempel van Jupiter (geheel bewaard gebleven) en de andere twee tempels heette Kibel en Venus. De entree ziet er nog steeds fantastisch uit. De foyer van de keizerlijke vertrekken  had ooit een enorm koepeldak  en werd zelfs tot een halve eeuw geleden nog bewoond.

Gedurende de jaren werd het  paleis getransformeerd in een stad, waar objecten zoals het mausoleum omgezet werden in een kathedraal. De kathedraal was oorspronkelijk toegewijd aan de Maagd Maria, maar aan het eind van de Middeleeuwen werd het hernoemd naar de “Martelaar van Salona“ en de beschermheilige van Split-  “St. Dujam“.  Het Paleis van Diocletianus is één van de weinige culturele monumenten in de wereld waarin mensen nog steeds wonen. Het goed bewaard gebleven  “Peristyle“, het mausoleum van Diocletianus, de tempel van Jupiter, vroege christelijke kerken, Romeinse huizen, werken van beeldhouwer Juraj Dalmatinac en vele andere monumenten getuigen van de rijke historie van deze stad.